جهانبان ــ در حالی که فشار بر صادرات نفت ایران در پی محاصره دریایی آمریکا افزایش یافته، محسن پاک‌نژاد، وزیر نفت ایران، از مقام خود استعفا کرده و مسعود پزشکیان، رئیس‌جمهور ایران، حمید بورد، مدیرعامل شرکت ملی نفت ایران را به‌عنوان سرپرست وزارت نفت منصوب کرده است.
استعفای پاک‌نژاد روز یک‌شنبه، 12 میزان(مهر)، از سوی رسانه‌های دولتی ایران اعلام شد. مهدی طباطبایی، معاون ارتباطات دفتر رئیس‌جمهور ایران، گفته است پاک‌نژاد «مدت‌ها پیش» به دلایل شخصی استعفا داده بود، اما پزشکیان پس از اصرار او اکنون با این استعفا موافقت کرده است. پاک‌نژاد از اوت ۲۰۲۴ وزارت نفت ایران را در اختیار داشت.
تغییر در رأس وزارت نفت در شرایطی صورت می‌گیرد که مهم‌ترین منبع درآمد خارجی ایران با فشار فزاینده روبه‌رو شده است. وزارت خزانه‌داری آمریکا می‌گوید محاصره دریایی و کارزار موسوم به «Operation Economic Outcast» با هدف قطع درآمدهای تهران از نفت و شبکه‌های مالی مرتبط با آن ادامه دارد. واشنگتن در روزهای اخیر دامنه این اقدامات را به بخش‌های دیگری از اقتصاد ایران، از جمله صنایع ریلی و خودروسازی، گسترش داده است.
اسکات بسنت، وزیر خزانه‌داری آمریکا، نیز گفته است ایران در ماه سپتامبر هیچ نفت خام تازه‌ای روی نفتکش‌ها بارگیری نکرده و پیش‌بینی کرده که ایران این هفته «نفتی روی آب» و درآمدی از محموله‌های دریایی نداشته باشد. این اظهارات ارزیابی دولت آمریکا از تأثیر کارزار فشار اقتصادی است و جهانبان نتوانسته این ادعا را به‌طور مستقل تأیید کند.
با این حال، اطلاعات موجود تصویر پیچیده‌تری ارائه می‌کند. گزارش وال‌استریت ژورنال می‌گوید بخشی از نفت ایران که پیش از تشدید محاصره بارگیری شده، همچنان در خارج از محدوده محاصره قرار دارد و می‌تواند برای تهران درآمد ایجاد کند؛ هرچند حجم این ذخایر دریایی به میزان قابل توجهی کاهش یافته است.
خود پاک‌نژاد نیز اندکی پیش از انتشار خبر استعفایش گفته بود که درآمد حاصل از نفت فروخته‌شده همچنان دریافت می‌شود و این روند ادامه خواهد یافت. بنابراین میان روایت تهران و ارزیابی واشنگتن درباره میزان اثرگذاری فشارها بر درآمد نفتی ایران تفاوت وجود دارد.
هم‌زمان، بحران تنگه هرمز همچنان ادامه دارد. مقام‌های ایرانی می‌گویند این آبراه تا زمانی که شروط تهران در چارچوب مذاکرات با آمریکا عملی نشود، به‌طور کامل بازگشایی نخواهد شد. پیش از آغاز جنگ، حدود یک‌پنجم نفت و گاز طبیعی مایع جهان از این مسیر عبور می‌کرد.
انتصاب حمید بورد به سرپرستی وزارت نفت اکنون مدیریت یکی از مهم‌ترین بخش‌های اقتصاد ایران را در مقطعی به او می‌سپارد که تهران هم‌زمان با محدودیت صادرات نفت، فشارهای اقتصادی و بن‌بست در مذاکرات با واشنگتن روبه‌رو است.
